Verantwoordelijkheid nemen is niet voor iedereen weggelegd

En daar gaat ‘ie, Lodewijk Asscher. In juni 2019 nog in Kerkrade in de HuB voor zijn boekpresentatie bevlogen en zelfbewust, in januari 2021 afgezwaaid als beoogd lijsttrekker namens de PvdA bij de Tweede Kamerverkiezingen in maart van dit jaar.

Iedereen kent de aanleiding en ik schreef er al eerder over: de problemen bij de Belastingdienst inzake het onterecht en voorbarig aanmerken van ontvangers van de kinderopvangtoeslag als fraudeurs. Asscher was deelgenoot van het probleem, hoewel dit niet onder zijn ministerie viel.

Sterker nog: hij was samen met drie VVD’ers onderdeel van een commissie die fraude moest aanpakken. En hij was degene die de fraudeaanpak heeft versoepeld, waar de VVD met keiharde oorlogstaal bleef strooien, zoals blijkt uit dit artikel van NRC uit 2016:

Als de straffen op uitkeringsfraude minder streng worden, zoals het kabinet Rutte II nu voorstelt, wordt er zo goed als zeker meer gefraudeerd. (…)
Maar komt dat dan door minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken, PvdA) die de verandering van de fraudewet op woensdag verdedigde in de Tweede Kamer? Dat denkt de VVD.

De doodsteek voor de positie van Asscher was uiteindelijk het ongekend felle rapport van de Kamercommissie die de kwestie onderzocht. Het rapport verwijt Asscher het volgende: als lid van de ministeriële commissie aanpak fraude (samen met Wiebes, Weekers en Rutte) heeft hij „een harde aanpak van fraude mede (…) geïnitieerd”.

Ferme conclusie, maar is die terecht? Want wat wilde men buiten het onderzoek laten? Juist ja, de rol van de Tweede Kamer zélf. En zo kon het dat de VVD en het CDA (mét Omtzigt) onderdeel uitmaakten van Rutte I, het Lenteakkoord dat deze aanpak mogelijk maakte én van Rutte III dat de kwestie nog steeds niet heeft opgelost.

Asscher heeft zeker verantwoordelijkheid vanuit zijn functie als toenmalig minister. Maar bijna de gehele Kamer heeft de frauderetoriek gebezigd sinds het kabinet Rutte I. Even een rijtje partijen opnoemen dat fervent voorstander was van het strenger aanpakken van onder andere misbruik van de kinderopvangtoeslag via de Fraudewet: VVD, CDA, PVV, D66, ChristenUnie, SGP en GroenLinks. U leest het goed: in dit rijtje geen PvdA.

Kortom: een sterk staaltje selectieve verontwaardiging. Het CDA zit met Hoekstra enerzijds en Omtzigt en Van Dam anderzijds vuistdik in de kwestie, de VVD al helemaal, maar je eigen rol onderzoeken? Dat is natuurlijk wel heel erg lastig.

Er zijn meer voorbeelden van problemen met sociale voorzieningen, zoals de vrouw die twee tientjes aan boodschappen kreeg en haar uitkering mocht terugbetalen. Een Syrisch gezin mag de huurtoeslag op haar buik schrijven omdat een pasgeboren baby nog geen verblijfsvergunning heeft en dus formeel gezien illegaal is (denk daar sowieso maar eens over na).
Je kunt het nu hebben over een kabinet dat moet vallen of een lijsttrekker die wel of niet aan moet blijven, maar uiteindelijk verander je maar op één manier echt iets aan deze situatie: kies in maart op een partij die het systeem grondig wil wijzigen, die burgers ziet als mensen. Alleen zo kunnen we echt vooruit.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.